Tag Archives: ix. lejyon

IX. LEJYON’UN HİKAYESİ

RL-LegIX-Hispana

Pompeius tarafından MÖ 65 yılında kurulan ve yaklaşık 170 yıl boyunca görevde kalan IX. Lejyon Roma’nın askeri gücünü o günün dünyasına en sert şekilde gösteren birliklerden biriydi. Bilinen dünyanın neredeyse tamamını kontrol eden Roma İmparatorluğu’nda IX. Lejyon bir efsane haline gelmiş ve Galya’dan Britanya’ya, İspanya’dan Makedonya’ya pek çok bölgede düşmanlarının korkulu rüyası olmuştu.

Lejyon IX kurulduğu yıl Lejyon XI, VI ve VII ile beraber İspanya’da görevlendirilir. Bağlı olduğu ilk komutan ise ünlü Julius Caesar’dı. Diğer tüm lejyonlarında olduğu gibi Caesar, Lejyon IX üzerinde de büyük bir etki yaratmış ve onların sonsuz bağlılığını kazanmıştı. Lejyon IX MÖ 58-51 Galya Savaşları’nda; MÖ 48-49’da ise Roma’daki İç Savaş’ta Senato ve Pompeius’a karşı Caesar’ın yanında yer alarak savaşır. Özellikle Caesar’ın Cumhuriyet rejimini yıkmasında önemli bir etkisi olan Pharsalus zaferini kazanmasında Lejyon IX kilit rol oynar. Bunu unutmayan Caesar MÖ 46’da gerçekleştirdiği Afrika seferi ve Thapsus Savaşı zaferinden sonra Lejyon IX’u feshetmiş ve askerlerine Picenum ile Histria bölgelerinde yerleşim yerleri bağışlamıştır.

Roma askeri kayıtlarından öğrendiğimize göre Lejyon IX Caesar’ın MÖ 44’de bir suikast sonucu öldürülmesinden sonra evlatlığı ve varisi Octavianus tarafından tekrar göreve çağrılır. Babasının intikamını almak ve Roma’nın başına geçmek isteyen Octavianus Lejyon IX’u Sextus Pompeius’un üzerine gönderir. Bu görevi MÖ 36 yılında başarıyla tamamlayan lejyon bir müddet Makedonya’da konuşlandırılır. Sonradan ilk Roma İmparatoru olarak Augustus (İlahi, Tanrısal) ünvanını alacak olan Octavianus, Marcus Antonius ve Kleopatra’ya karşı yaptığı Actium Savaşı’nda da Lejyon IX’u savaş alanına sürer. Bu savaşta zafer yine Roma ve Lejyon IX’undur. Octavianus, Actium Savaşı’ndan sonra IX. Lejyon’u İspanya’ya gönderir. Lejyon burada MÖ 25-13 arası Cantabria Kavmi ile savaşarak bölgede Roma gücü ve otoritesini kabul ettirir. İspanya’daki başarısından dolayı da “Lejyon IX Hispana” olarak anılmaya başlar.

İspanya yıllarından sonra Lejyon IX imparatorluk ana ordusunu oluşturan bir birim olarak Ren Bölgesi’nde yer alır. Germen kavimlerine karşı savaştıktan sonra MS 9 yılında bugünkü Macaristan sınırları içerisindeki Pannonia Bölgesi’nde görevlendirilir. Yaklaşık 50 yıl boyunca aynı yerde görevde kalan lejyon MS. 43 yılında diğer bazı Roma lejyonlarıyla beraber İmparator Claudius ve General Aulus Plautius komutasında Britanya’nın fethi seferine katılır.

legio ix at battle

Romalı ünlü tarih yazarı Tacitus’tan öğrendiğimiz kadarıyla Lejyon IX, Iceni kavmi kraliçesi Boudicca’nın önderlik ettiği MS 60 tarihli isyanı bastırmaya çalışırken büyük kayıp vermiştir. Yeni asker alımları ile gücünü tekrar toplayan lejyon MS 65’de imparatorluğun kuzey sınırlarını korumak üzere bugünkü York kentine gönderilir. Burada Roma askeri kayıtlarına geçen son görevini yerine getirerek Eboracum Kalesi’nin yapımına katılır. Yakın zamana kadar Lejyon IX Hispana’nın bu tarihten sonra aniden ortadan kaybolduğuna inanıldı. Kaynaklara yeterince ulaşılamamış olması ya da bunların bilerek saklanması lejyona trajik bir son yakıştırılmasına yol açmış olabilir.

Lejyon IX efsanesi    

 “Centurion” filmine de konu olan ve IX. Lejyon’un bir kavimler topluluğu olan Piktler’e karşı yaptığı söylenen sefer ise herhangi bir kayıta dayanmayan doğruluğu tartışmalı bir harekattır. Lejyon IX söylenceye göre MS. 117’de bugünkü İskoçya’nın doğu ve kuzey bölgelerinde yaşayan Piktler’in üzerine yürümüş ancak tamamen yok edilmiştir. Hatta İmparator Hadrianus Britanya’da kendi anıyla anılacak olan duvarını bu olay üzerine inşa ettirmiştir. Ancak bu iddiaların ne kadar gerçeği yansıttığı tartışmalıdır çünkü elimizde daha sonraki dönemlerde Lejyon IX Hispana askerlerinin başka görevlere gittiğini gösteren kayıtlar bulunmaktadır. En azından lejyonun bir bölümünün MS 121 yılında Aşağı Germanya’da görev yaptığı artık bilinmektedir. Bazı üst düzey subaylarının da daha sonraki görev bölgelerinin kayıtları elimizdedir. Kimi uzmanlara göre ise lejyon Iudea Eyaletinde meydana gelen Bar Kochba isyanı sırasında ortadan kalkmıştır. Lejyon IX Hispana’nın büyük bir ihtimalle Marcus Aurelius (161-180) zamanında ya da daha önce görevine son verilmişti. Dönemin askeri kayıtlarında isminin yer almaması bu görüşün geçerlilik kazanmasını sağlamıştır.

Sonuç olarak Lejyon IX Hispana, Roma’nın en güçlü ve başarılı lejyonlarından biri olarak tarihteki yerini alır. Ünü o kadar büyüktür ki ortadan kalKmasıyla birlikte bu ünün etrafında bir esrar halesi yaratılması garip karşılanmamalıdır. Germen isyancı Herman’ın Romalı Varus’un lejyonlarını biçtiği Teutoburg Geçidi faciası gibi Lejyon IX’un gerçek akıbeti de hala çözülmeyi bekleyen bir sır olarak tarihçilerin önünde durmaktadır.

Bu yazım NTV Tarih Dergisi’nde, IX. Lejyon’la ilgili film vizyona girdiğinde meselenin aslını öğrenmek isteyenler için yayınlanmıştır.

Alp Ejder Kantoğlu

Yorum bırakın

Filed under AB URBE CONDITA